ปราสาทพนมรุ้ง กับโบราณวัตถุที่มีชื่อเสียงที่สุดของไทย ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์

อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์

ปราสาทพนมรุ้งหรือปราสาทหินพนมรุ้ง เขตอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง เทวสถานศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย ตั้งอยู่บนภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว มีการบูรณะก่อสร้างต่อเนื่องกันมาหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๕ ถึง พุทธศตวรรษที่ ๑๘ ปราสาทพนมรุ้งสร้างขึ้นจากหินทรายสีชมพู ตั้งอยู่บนยอดเขาพนมรุ้ง พอจะมีข้อสรุปได้ว่า พระเจ้าราเชนทรวรมันที่ ๒ เป็นผู้ที่มีบทบาทต่อการสร้างเทวาลัยถวายพระศิวะบนเขาพนมรุ้ง เมื่อพุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ ซึ่งในสมัยแรกๆ คงยังไม่ใหญ่โตนัก ต่อมาพระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ ได้ทรงอุทิศที่ดินและข้าทาสบริวารถวายแด่เทวสถานพนมรุ้ง ในสมัยพุทธศตวรรษที่ ๑๗ นเรนทราทิตย์ เจ้านายแห่งราชวงศ์มหิทรปุระ ผู้ปกครองดินแดนแถบนี้ (ซึ่งเป็นต้นตระกูลของพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ ผู้สร้างนครวัด) ได้สร้างปราสาทแห่งนี้ขึ้น และได้ทรงบำเพ็ญพรตเป็นโยคี ณ ปราสาทพนมรุ้ง

ประสาทพนมรุ้งมีลักษณะที่สำคัญและโดดเด่น คือ แผนผังและองค์ประกอบในการออกแบบ ให้มีลักษณะเป็นแนวเส้นตรง และเน้นความสำคัญเข้าหาจุดศูนย์กลาง นั่นคือปราสาทประธานจะหันหน้าไปทางทิศตะวันออก และทอดยาวไปทางทิศตะวันตก ทำให้แสงอาทิตย์สามารถส่องแสงลอดช่องผ่านมายังศิวลึงค์ ซึ่งอยู่ด้านในของตัวปราสาทและส่องแสงลอดช่องประตูอีกฝั่งได้ ซึ่งจะเกิดขึ้นทุกปี ปีละ ๔ ครั้ง โดยจะแบ่งเป็นพระอาทิตย์ขึ้น ๒ ครั้งในเดือน เมษายน และ กันยายนและพระอาทิตย์ตก อีก ๒ ครั้ง ในเดือน มีนาคม และ ตุลาคม ประสาทหินพนมรุ้งแห่งนี้ ยังมีโบราณวัตถุที่มีชื่อเสียง คือ ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์

ประวัติปราสาทหินพนมรุ้ง

โบราณสถาน ปราสาทพนมรุ้ง เป็นเทวสถานในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวนิกาย มีการบูรณะก่อสร้างต่อเนื่องกันมาหลายสมัย ตั้งแต่ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๕ ถึงพุทธศตวรรษที่ ๑๗ และในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ แห่งอาณาจักรขอม ได้หันมานับถือศาสนาพุทธนิกายมหายาน เทวสถานแห่งนี้จึงได้รับการดัดแปลงเป็นวัดมหายาน ในช่วงแรกปราสาทหินพนมรุ้ง สร้างขึ้นจากหินทรายสีชมพู ตั้งอยู่บนยอดเขาพนมรุ้งสูง ๑,๓๒๐ ฟุต จากระดับน้ำทะเล ชื่อพนมรุ้ง แปลว่า ภูเขาใหญ่ สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๘ จารึกต่าง ๆ ที่นักวิชาการได้อ่านและแปลพอจะสรุปได้ว่า พระเจ้าราเชนทรวรมันที่ ๓ กษัตริย์แห่งพระนคร (พ.ศ. ๑๔๘๗-๑๕๑๑) ได้สถาปนาเทวสถานถวายพระศิวะที่เขาพนมรุ้ง ซึ่งในสมัยแรก ๆ คงยังไม่ใหญ่โตนัก ต่อมาพระเจ้าชัยวรมันที่ ๕ (พ.ศ. ๑๕๑๑-๑๕๔๔) ได้ทรงอุทิศที่ดินและข้าทาสบริวารถวายแด่เทวสถานพนมรุ้ง ในสมัยพุทธศตวรรษที่ ๑๗ นเรนทราทิตย์ เจ้านายแห่งราชวงศ์มหิธรปุระ ผู้ปกครองดินแดนแถบนี้ (ซึ่งเป็นต้นตระกูลของพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ ผู้สร้างนครวัด) ได้สร้างปราสาทแห่งนี้ขึ้นและได้ทรงบำเพ็ญพรตเป็นโยคี ณ ปราสาทพนมรุ้ง

ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์

ปราสาทส่วนใหญ่จะมี ทับหลัง มีลักษณะเป็นแผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า อยู่เหนือกรอบประตูทางเข้า-ออก ทำหน้าที่รับน้ำหนักของชั้นหลังคา ทับหลัง มี ๒ ประเภท คือ

• ทับหลังจริง ซึ่งอยู่ชั้นใน ทำหน้าที่รับน้ำหนักชั้นหลังคา
• ทับหลังประดับ ซึ่งอยู่ชั้นนอก เป็นงานประดับสถาปัตยกรรม ซึ่งนิยมสลักลวดลาย และภาพเล่าเรื่องต่างๆ

ทับหลังจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง ของการกำหนดอายุโบราณสถาน ประเภททศาสนสถาน และเป็นข้อบ่งชี้ได้ว่า ศาสนสถานนั้นเป็นของศาสนาและลัทธิใด

ปราสาทหินพนมรุ้ง มีทับหลังเหมือนปราสาทหินทั่วไป ทับหลังปราสาทพนมรุ้งเป็นโบราณวัตถุที่มีชื่อสียงมากที่สุดในประเทศไทย คือ ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ของปราสาทพนมรุ้ง ซึ่งเชื่อว่าถูกโจรกรรมไปเมื่อราวปี พ.ศ. ๒๕๐๓ ในช่วงสงครามเวียดนาม และถูกนำไปจัดแสดงอยู่ที่สถาบันศิลปะชิคาโก ในรัฐอิลลินอยส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา แต่ในที่สุดชาวไทยนำโดยคณะรัฐบาล และ หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ได้นำทับหลังชิ้นนี้กลับคืนสู่แผ่นดินไทย ในปี พ.ศ. ๒๕๓๑

ข้อมูลท่องเที่ยว อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จ.บุรีรัมย์

พิกัดที่ตั้ง ปราสาทหินพนมรุ้ง

• แชร์ลิงค์ พิกัดท่องเที่ยวปราสาทหินพนมรุ้ง จ.บุรีย์รัมย์

การเดินทางเพื่อท่องเที่ยวปราสาทหินพนมรุ้ง

การเดินทางไปที่อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จ.บุรีรัมย์ โดยรถยนต์ส่วนบุคคล สามารถเลือกเดินทางได้ 2 เส้นทางออกจากตัวจังหวัดบุรีรัมย์ ดังนี้
- เดินทางโดยใช้เส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 218 (บุรีรัมย์-นางรอง) เป็นระยะทางประมาณ 50 กิโลเมตร จากนั้นให้เลี้ยวซ้ายไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 (สีคิ้ว-อุบลราชธานี) ไปจนถึงหมู่บ้านตะโก ประมาณ 14 กิโลเมตร แล้วจึงเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 2117 ผ่านบ้านตาเป๊ก อำเภอเฉลิมพระเกียรติอีกประมาณ 12 กิโลเมตร ก็จะถึงอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง 
- เดินทางโดยใช้เส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 219 (บุรีรัมย์-ประโคนชัย) เป็นระยะทางประมาณ 44 กิโลเมตร ถึงตัวอำเภอประโคนชัย จะเห็นทางแยกที่จะไปอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง ซึ่งใช้เวลาเดินทางอีกประมาณ 21 กิโลเมตร โดยใช้ทางหลวงหมายเลข 2075 และเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 2117 ก็จะถึงอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง 
การเดินทางไปที่อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จ.บุรีรัมย์ โดยใช้บริการรถโดยสารจากขนส่งบุรีรัมย์ ก็ให้ขึ้นรถโดยสารสายบุรีรัมย์-จันทบุรี พอถึงที่หมู่บ้านตะโก แล้วจึงลงจากรถ จากนั้นจะมีรถสองแถววิ่งไปอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง หรือไม่ก็นั่งวินมอเตอร์ไซค์รับจ้างก็ได้

อัตราค่าเข้าชม

ค่าเข้าชมสำหรับชาวไทย ผู้ใหญ่ 20.บาท เด็ก 10.บาท 
ค่าเข้าชมสำหรับชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 100.บาท เด็ก 50.บาท 

การแต่งกาย

นักท่องเที่ยวแต่งกายตามอัธยาศัย

เวลาเปิด-ปิด

เปิดทุกวัน ตั้งแต่เวลา 6.00 น. – 18.00 น.

ที่ตั้งปราสาทหินพนมรุ้ง

อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง ต.ตาเป๊ก อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.บุรีรัมย์ 31110

ติดต่อ

โทรศัพท์ : 044 666 251

*ข้อมูลการท่องเที่ยวจากเว็บไซต์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา