ทับหลังพระอินทร์เหนือเกียรติมุข ทับหลังปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว
ทับหลังปราสาทเขาโล้น เป็นทับหลังที่ทำจากหินทราย จำหลักลายพระอินทร์เหนือเกียรติมุข รูปเกียรติมุขอยู่ตรงกลาง มีริมฝีปากล่างและแลบลิ้นออกมาเป็นแผ่นสามเหลี่ยม มีเทวดาประทับนั่งชันเข่าอยู่ข้างบน ท่อนพวงมาลัยอยู่ใต้ลิ้น และท่อนปลายของพวงมาลัยขมวดเป็นวงโค้งสลับกันเพียงข้างละ ๒ วง
การหายไปของทับหลังพระอินทร์เหนือเกียรติมุข จากปราสาทเขาโล้น ทำให้เกิดการทวงคืนตามหลักฐานที่มีในวารสารของไทย และจากหลักฐานภาพถ่ายแสดงว่า ทับหลังทั้งสองเคยประดิษฐานอยู่เหนือกรอบประตูปราสาทของปราสาทหนองหงส์ และปราสาทเขาโล้น แต่คาดว่าน่าจะถูกลักลอบนำออกจากประเทศไทยในช่วงปี ๒๕๐๘ ซึ่งเป็นช่วงสงครามเวียดนาม
รายละเอียดจากเว็บไซต์วารสารเมืองโบราณ ได้ระบุถึงทับหลังปราสาทเขาโล้นไว้ว่า ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล กล่าวในหนังสือ “ศิลปะสมัยลพบุรี” มีความตอนหนึ่งว่า
“…ปราสาทเขาโล้นเป็นประสาทหลังเดียว ก่อด้วยอิฐ ทับหลังสลักเป็นรูปเกียรติมุขอยู่ตรงกลาง มีริมฝีปากล่างและแลบลิ้นออกมาเป็นแผ่นสามเหลี่ยม มีเทวดาประทับนั่งชันเข่าอยู่ข้างบน อย่างไรก็ดี ท่อนพวงมาลัยนั้นไม่ได้ออกมาจากปาก แต่อยู่ใต้ลิ้น และท่อนปลายของพวงมาลัยก็ขมวดเป็นวงโค้งสลับกันเพียงข้างละ ๒ วงเท่านั้น เหตุนั้นจึงอาจอยู่ในระหว่าง พ.ศ. ๑๗๐๐-๑๗๔๐ แทนที่จะอยู่ระหว่าง พ.ศ. ๑๖๐๐-๑๖๕๐ อย่างไรก็ดี เสาอิงกรอบประตูและกรอบประตูหินทรายก็ดูอาจจะเก่าแก่กว่าระยะนี้ อายุของปราสาทแห่งนี้ยังไม่สู้แน่นอนนัก มีจารึกสลักอยู่บนกรอบประตูด้านใต้และด้านเหนือบ่งถึง พ.ศ.๑๕๕๙ แต่เสาอิงประตูและกรอบประตูหินทรายเหล่านี้อาจจะนำมาจากปราสาทหลังอื่นที่เก่าแก่กว่านี้ก็ได้…”
ศาสตราจารย์ หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล
และหลังจากที่มีข่าวว่าสหรัฐอเมริกายอมคืนทับหลังปราสาทเขาโล้นและทับหลังปราสาทหนองหงส์นี้ให้แก่ไทย ชาวไทยได้ร่วมกันทำพิธีบวงสรวงทับหลังที่ง ๒ องค์ เพื่อเป็นการขอขมาและขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามประเพณีความเชื่อ เพราะถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวอำเภอโนนดินแดงเคารพศรัทธา
ปัจจุบันได้ทำพิธีบวงสรวงและอัญเชิงมาไว้ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เพื่อเป็นหลักฐานและใช้ศึกษาสืบค้นทางประวัติศาสตร์ต่อไป
ทับหลัง
ปราสาทส่วนใหญ่จะมี ทับหลัง มีลักษณะเป็นแผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า อยู่เหนือกรอบประตูทางเข้า-ออก ทำหน้าที่รับน้ำหนักของชั้นหลังคา ทับหลัง มี ๒ ประเภท คือ
- ทับหลังจริง ซึ่งอยู่ชั้นใน ทำหน้าที่รับน้ำหนักชั้นหลังคา
- ทับหลังประดับ ซึ่งอยู่ชั้นนอก เป็นงานประดับสถาปัตยกรรม ซึ่งนิยมสลักลวดลาย และภาพเล่าเรื่องต่างๆ
ทับหลังจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง ของการกำหนดอายุโบราณสถาน ประเภทศาสนสถาน และเป็นข้อบ่งชี้ได้ว่า ศาสนสถานนั้นเป็นของศาสนาและลัทธิใด โดยเฉพาะชิ้นที่สำคัญที่สุด ได้แก่ ทับหลังที่อยู่ด้านหน้าของห้องครรภคฤหะ เหตุที่เชื่อว่า ทับหลังใช้เป็นตัวกำหนดอายุได้ดีที่สุด เพราะส่วนใหญ่จะสร้างขึ้น พร้อมกับตัวปราสาท และสลักด้วยศิลา จึงเป็นสิ่งที่คงทนถาวร รวมทั้งมีภาพเล่าเรื่อง และลวดลายประดับ ที่สามารถบอกวิวัฒนาการได้เป็นอย่างดี
ปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว
ปราสาทเขาโล้น มรดกอารยธรรม “อังควร์พนม” ที่หลงเหลืออยู่ในจังหวัดสระแก้ว กล่าวกันว่าปราสาทแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อเป็นปราสาทประจำเมือง โบราณสถาน ลักษณะปราสาทเทววิหาร ปราสาทเขาโล้น ตั้งอยู่บนยอดเขาโล้น ซึ่งเป็นยอดเขาเตี้ยๆ อยู่บนเชิงเขาสะแกกรอง มีปราสาท ๔ หลัง เหลืออยู่เฉพาะหลังกลาง ส่วนปราสาทด้านหน้า ๒ หลัง และด้านหลัง ๑ หลัง ได้ปรักหักพังไป ซึ่งมีลักษณะปราสาทคล้ายกับปราสาทเขาน้อย หรือปราสาทเขาน้อยสีชมพู จ.สระแก้ว
ข้อมูลท่องเที่ยว ชมทับหลังปราสาทเขาโล้น
พิกัดที่ตั้ง ทับหลังปราสาทเขาโล้น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
ข้อมูลท่องเที่ยว ปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว
พิกัดที่ตั้ง ปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว
การเดินทางเพื่อท่องเที่ยวปราสาทเขาโล้น
การเดินทางไปปราสาทเขาโล้น จ.สระแก้ว รถยนต์หรือรถยนต์ส่วนตัวสามารถใช้เส้นทางหมายเลข 3068 (เส้นตาพระยา-บุรีรัมย์) เลี้ยวซ้ายไปทางบ้านเจริญสุขจนถึงเชิงเขาที่ตั้งปราสาทเขาโล้น ระยะทางจากอำเภอตาพระยาถึงปราสาทเขาโล้นประมาณ 28 กิโลเมตร บนทางหลวงหมายเลข 3486 กิโลเมตรที่ 15-16
อัตราค่าเข้าชม
เข้าชม ฟรีสำหรับชาวไทย และชาวต่างชาติ
การแต่งกาย
นักท่องเที่ยวแต่งกายตามอัธยาศัย
เวลาเปิด-ปิด
เปิดทุกวัน ตั้งแต่เวลา 8.30 น. – 16.30 น.
ที่ตั้งปราสาทเขาโล้น
ม.8 ต.ทัพราช อ.ตาพระยา จ.สระแก้ว 27180
ติดต่อ
โทรศัพท์ : 037 321 282, 037 321 284
ที่มาข้อมูลและรูปภาพ:
- เว็บไซต์วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี (th.wikipedia.org)
- เว็บไซต์มิวเซียมสยาม (museumsiam.org)
- เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์ (museumthailand.com)
- เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)
- เว็บไซต์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา