ทับหลังพระยมทรงกระบือ ทับหลังปราสาทหนองหงส์ จ.บุรีรัมย์
ทับหลังพระยมทรงกระบือ เป็นทับหลังปราสาทหนองหงส์ (ทับหลังหนองหงส์) แห่งปราสาทหนองหงส์ จ.บุรีรัมย์ เป็นทับหลังรูปพระยมทรงกระบือ ประทับเหนือหน้ากาล โดยตามความเชื่อของศาสนาฮินดูนั้น “พระยม” ถือเป็นเทพประจำทิศใต้ และเป็นเทพแห่งความตาย ทรงกระบือเป็นพาหนะ พระหัตถ์ขวาถือคฑาเป็นอาวุธ มีดาวอังคารเป็นดาวประจำองค์
ทับหลังปราสาทหนองหงส์ เป็นทับหลังพระยมทรงกระบือ แห่งปราสาทหนองหงส์นี้ มีภาพเก่าแก่ที่อาจารย์มานิต วัลลิโภดม นักโบราณคดีของไทยได้ถ่ายภาพไว้ขณะออกสำรวจราวปี พ.ศ.๒๕๐๓-๒๕๐๔ ซึ่งขณะนั้นทับหลังยังคงอยู่คู่กับตัวปราสาทฝั่งทิศใต้ ถือเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญในการอ้างอิงสิทธิ์ของทับหลังชิ้นนี้ว่าเป็นสมบัติของไทยอย่างแท้จริง
และหลังจากที่มีข่าวว่าสหรัฐอเมริกายอมคืนทับหลังพระยมทรงกระบือนี้ให้แก่ไทย ชาวโนนดินแดง จ.บุรีรัมย์ก็ได้ร่วมกันทำพิธีบวงสรวงปราสาทหนองหงส์ เพื่อเป็นการขอขมาและขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามประเพณีความเชื่อ เพราะถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวอำเภอโนนดินแดงเคารพศรัทธา
ปัจจุบันได้ทำพิธีบวงสรวงและอัญเชิงมาไว้ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เพื่อเป็นหลักฐานและใช้ศึกษาสืบค้นทางประวัติศาสตร์ต่อไป
ทับหลัง
ปราสาทส่วนใหญ่จะมี ทับหลัง มีลักษณะเป็นแผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า อยู่เหนือกรอบประตูทางเข้า-ออก ทำหน้าที่รับน้ำหนักของชั้นหลังคา ทับหลัง มี ๒ ประเภท คือ
- ทับหลังจริง ซึ่งอยู่ชั้นใน ทำหน้าที่รับน้ำหนักชั้นหลังคา
- ทับหลังประดับ ซึ่งอยู่ชั้นนอก เป็นงานประดับสถาปัตยกรรม ซึ่งนิยมสลักลวดลาย และภาพเล่าเรื่องต่างๆ
ทับหลังจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง ของการกำหนดอายุโบราณสถาน ประเภททศาสนสถาน และเป็นข้อบ่งชี้ได้ว่า ศาสนสถานนั้นเป็นของศาสนาและลัทธิใด โดยเฉพาะชิ้นที่สำคัญที่สุด ได้แก่ ทับหลังที่อยู่ด้านหน้าของห้องครรภคฤหะ เหตุที่เชื่อว่า ทับหลังใช้เป็นตัวกำหนดอายุได้ดีที่สุด เพราะส่วนใหญ่จะสร้างขึ้น พร้อมกับตัวปราสาท และสลักด้วยศิลา จึงเป็นสิ่งที่คงทนถาวร รวมทั้งมีภาพเล่าเรื่อง และลวดลายประดับ ที่สามารถบอกวิวัฒนาการได้เป็นอย่างดี
ปราสาทหนองหงส์ จ.บุรีรัมย์
ปราสาทหนองหงส์ สร้างขึ้นตามความเชื่อของศาสนาฮินดู บนพื้นฐานคติสัญลักษณ์แห่งเขาพระสุเมรุ คือศูนย์กลางแห่งจักรวาล ปราสาทหนองหงส์สร้างโดยอิฐสามก้อน บนฐานสูงเหมือนตั้งอยู่บนเขาสำหรับที่ประทับของเทพเจ้า ตั้งตรงกลางของการก่อสร้างทั้งหมด มีกำแพงแก้วเป็นปราการล้อมรอบ มีสระน้ำขนาดใหญ่ ทางด้านทิศตะวันออกฉียงเหนือ แทนสัญลักษณ์เป็นมหาสมุทร ตามคติศาสนาฮินดู
ปราสาทหนองหงส์ ตั้งอยู่ที่บ้านโนนดินแดง อยู่ทางด้านซ้ายของแนวสันเขื่อนลำนางรอง ห่างจากตัวเขื่อน ประมาณ ๕๐๐ เมตร ปราสาทแห่งนี้ไม่ได้อยู่บนยอดเขาหน้าผา หรือตั้งอยู่ชายแดนลี้ลับอะไรก็หาไม่ หากแต่ ฉากหลังของปราสาทในระยะไม่กี่ร้อยเมตร คือคันดินขนาดสูงใหญ่ของเขื่อนลำนางรอง ที่พาดผ่านคลองสายตาจากซ้ายสุดถึงขวาสุด ควรไปชม ช่วงเช้าหรือก่อนพระอาทิตย์ตกดิน โดยสามารถท่องเที่ยวชมบรรยากาศความงามของเขื่อนลำนางรองร่วมด้วย
ข้อมูลท่องเที่ยว ชมทับหลังปราสาทหนองหงส์
พิกัดที่ตั้ง ทับหลังปราสาทหนองหงส์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
ข้อมูลท่องเที่ยว ปราสาทหนองหงส์ จ.บุรีรัมย์
พิกัดที่ตั้ง ปราสาทหนองหงส์
การเดินทางเพื่อท่องเที่ยวปราสาทหนองหงส์
การเดินทางไปปราสาทเขาโล้น จ.บุรีรัมย์ รถยนต์หรือรถยนต์ส่วนตัว เดินทางเข้าจังหวัดบุรีรัมย์ ใช้ทางหลวงหมายเลข ๒๑๙ จนมาถึง อำเภอประโคนชัย ตรงสี่แยกให้ใช้ทางหลวงหมายเลข ๒๐๗๕ จนมาถึงนิคมบ้านกรวด ให้เลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข ๒๑๒๑ ขับมาเรื่อย ๆ จนมาถึงอำเภอละหานทราย ให้เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข ๓๐๖๘ พอผ่านสี่แยกปะคำ ให้ขับตรงไปจนถึงบ้านโนนดินแดง ให้เลี้ยวซ้ายเข้าเขื่อนลำนางรอง ปราสาทหนองหงส์ตั้งอยู่ทางด้านซ้ายของแนวสันเขื่อน ห่างจากเขื่อนประมาณ ๕๐๐ เมตร
อัตราค่าเข้าชม
เข้าชม ฟรีสำหรับชาวไทย และชาวต่างชาติ
การแต่งกาย
นักท่องเที่ยวแต่งกายตามอัธยาศัย
เวลาเปิด-ปิด
เปิดทุกวัน ตั้งแต่เวลา 8.00 น. – 17.00 น.
ที่ตั้งปราสาทเขาโล้น
บ้านโนนดินแดง หมู่ 9 ต.โนนดินแดง อ.โนนดินแดง จ.บุรีรัมย์ 31260 (ตั้งอยู่ไม่ไกลจากเขื่อนลำนางรอง)
ติดต่อ
โทรศัพท์ : 044 606 233
ที่มาข้อมูลและรูปภาพ:
- เว็บไซต์วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี (th.wikipedia.org)
- เว็บไซต์มิวเซียมสยาม (museumsiam.org)
- เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์ (museumthailand.com)
- เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)
- เว็บไซต์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา