นางสงกรานต์ ทั้ง ๗ คือใคร
การปรากฏกายเพียงปีละครั้งในวันมหาสงกรานต์ตามประเพณีวันสงกรานต์ของไทยเป็นประจำนั้น เป็นนางสงกรานต์ ที่ทำหน้าที่ในวันมหาสงกรานต์ของแต่ละปี นางสงกรานต์มีทั้งหมด ๗ องค์ ทำหน้าที่ประจำแต่ละวัน ซึ่งนางสงกรานต์ ทั้ง ๗ คือ พระธิดาธิดาของท้าวกบิลพรหมหรือท้าวมหาสงกรานต์ทั้ง ๗ ซึ่งเป็นนางฟ้าอยู่บนสวรรค์ชั้นจาตุมหาราช (สวรรค์ชั้นที่ ๑ ในทั้งหมด ๖ ชั้น) ทำหน้าที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนในการอัญเชิญศีรษะของท้าวกบิลพรหมแห่รอบเขาพระสุเมรุในแต่ละรอบปี หรือตรงกับวันสงกรานต์นั่นเอง โดยมีเกณฑ์กำหนดที่ว่าวันสงกรานต์ คือวันที่ ๑๓ เมษายน ตรงกับวันใดก็ให้นางสงกรานต์ประจำวันนั้นเป็นผู้แห่ ในแต่ละปีนางจะทำหน้าที่ผลัดเปลี่ยนกันตามวันมหาสงกรานต์ ผลัดเวรกันมาเชิญพระเศียรของบิดาออกแห่ โดยที่เทพธิดาทั้งเจ็ดนี้ ปรากฏในวันมหาสงกรานต์เป็นประจำ จึงได้ชื่อว่า ’นางสงกรานต์’ ส่วนท้าวกบิลพรหม นั้น โดยนัยจะหมายถึง พระอาทิตย์ เพราะกบิล แปลว่า สีแดง
นางสงกรานต์ประจำวันอาทิตย์
นางทุงษะเทวี นางสงกรานต์ประจำวันอาทิตย์
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันอาทิตย์ นางสงกรานต์ มีนามว่า ทุงษะเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้วปัทมราช ภักษาหารอุทุมพร (ผลมะเดื่อ) พระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จมาบนหลังครุฑ แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันอาทิตย์ ชื่อ นางแพงศรี
นางสงกรานต์ประจำวันจันทร์
นางโคราคะเทวี นางสงกรานต์ประจำวันจันทร์
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันจันทร์ นางสงกรานต์ มีนามว่า โคราคะเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกปีบ อาภรณ์แก้วมุกดา ภักษาหารเตลัง (น้ำมัน) พระหัตถ์ขวาทรงขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า เสด็จมาบนหลังพยัคฆ์ (เสือ) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันจันทร์ ชื่อ นางมโนรา
นางสงกรานต์ประจำวันอังคาร
นางรากษสเทวี นางสงกรานต์ประจำวันอังคาร
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันอังคาร นางสงกรานต์ มีนามว่า รากษสเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกบัวหลวง อาภรณ์แก้วโมรา ภักษาหารโลหิต พระหัตถ์ขวาทรงตรีศูล พระหัตถ์ซ้ายทรงธนู เสด็จมาบนหลังวราหะ (หมู) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันอังคาร ชื่อ นางรากษสเทวี
นางสงกรานต์ประจำวันพุธ
นางมณฑาเทวี นางสงกรานต์ประจำวันพุธ
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันพุธ นางสงกรานต์ มีนามว่า มณฑาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจำปา อาภรณ์แก้วไพฑูรย์ ภักษาหารนมเนย พระหัตถ์ขวาทรงเข็ม พระหัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า เสด็จมาบนหลังคัทรภะ (ลา) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันพุธ ชื่อ นางมันทะ
นางสงกรานต์ประจำวันพฤหัสบดี
นางกิริณีเทวี นางสงกรานต์ประจำวันพฤหัสบดี
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันพฤหัสบดี นางสงกรานต์ มีนามว่า กิริณีเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกมณฑา อาภรณ์แก้วมรกต ภักษาหารถั่วงา พระหัตถ์ขวาทรงขอช้าง พระหัตถ์ซ้ายทรงปืน เสด็จมาบนหลังคชสาร (ช้าง) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันพฤหัส ชื่อ นางัญญาเทพ
นางสงกรานต์ประจำวันศุกร์
นางกิมิทาเทวี นางสงกรานต์ประจำวันศุกร์
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันศุกร์ นางสงกรานต์ มีนามว่า กิมิทาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจงกลนี อาภรณ์แก้วบุษราคัม ภักษาหารกล้วยน้ำ พระหัตถ์ขวาทรงขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายทรงพิณ เสด็จมาบนหลังมหิงสา (ควาย) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันศุกร์ ชื่อ นางริญโท
นางสงกรานต์ประจำวันเสาร์
นางมโหธรเทวี นางสงกรานต์ประจำวันเสาร์
ถ้าวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันเสาร์ นางสงกรานต์ มีนามว่า มโหธรเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกสามหาว อาภรณ์แก้วนิลรัตน์ ภักษาหารเนื้อทรายพระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงตรีศูล เสด็จมาบนหลังมยุรา (นกยูง) แต่ทางล้านนาจะมีความเชื่อว่าวันเสาร์ ชื่อ นางสามาเทวี
อิริยาบถนางสงกรานต์
อริยาบถนางสงกรานต์บอกอะไร ?
อิริยาบถนางสงกรานต์ขี่พาหนะมา อันเป็นการบอกช่วงเวลาว่า พระอาทิตย์เคลื่อนสู่ราศีเมษเวลาใดของวันมหาสงกรานต์ในปีนั้นๆ ซึ่งจะมีอริยาบถ ๔ ท่า โดยมีความหมายดังนี้
๑. นางสงกรานต์ยืนมาบนพาหนะ หมายถึง พระอาทิตย์ยกสู่ราศีเมษช่วงรุ่งเช้าจนถึงเที่ยง (๖.๐๐ น. – ๑๑.๕๙ น.)
๒. นางสงกรานต์นั่งมาบนพาหนะ หมายถึง ช่วงเที่ยงจนถึงค่ำ (๑๒.๐๐ น. – ๑๗.๕๙ น.)
๓. นางสงกรานต์นอนลืมตามาบนพาหนะ หมายถึง ช่วงค่ำไปจนถึงเที่ยงคืน (๑๘.๐๐ น. – ๒๓.๕๙ น.)
๔. นางสงกรานต์นอนหลับตามาบนพาหนะ หมายถึง เที่ยงคืนไปจนถึงรุ่งเช้า (๐.๐๐ น. – ๐๕.๕๙ น.)
ความเชื่อเกี่ยวกับอิริยาบถของนางสงกรานต์
๑. นางสงกรานต์ยืนมาบนพาหนะ จะเกิดความเดือดร้อนเจ็บไข้
๒. นางสงกรานต์นั่งมาบนพาหนะ จะเกิดความเจ็บไข้ ผู้คนล้มตายและเกิดเหตุเภทภัยต่าง ๆ
๓. นางสงกรานต์นอนลืมตามาบนพาหนะ ประชาชนจะอยู่เย็นเป็นสุข
๔. นางสงกรานต์นอนหลับตามาบนพาหนะ พระมหากษัตริย์จะเจริญรุ่งเรืองดี
นางสงกรานต์ ทั้ง ๗ คือใคร ?